گروه: سایر / گزارش
تاریخ : 1403/04/18 12:27
شناسه : 408581
فرشته محقق: سال 1401بود که بر اساس مصوبه شماره ‏‏17196 از شورای اقتصاد جهت احداث 4000 مگاوات ‏نیروگاه خورشیدی دریافت شد که مطابق آن سرمایه گذاران ‏حقوقی پس از ارزیابی کیفی در فرآیند مناقصه ای وارد می ‏شوند که سقف نرخ آن 6/9 سنت دلار به ازای هر کیلووات ‏ساعت می‌باشد که برای مدت 6 سال به سرمایه گذاران پرداخت ‏می‌شود. در صورت درخواست سرمایه گذار، امکان دریافت کل ‏ارزش سوخت صرفه جویی شده طی مدت 4 سال در ازای ارائه ‏تضامین الزم امکان پذیر می‌باشد. پس از طی دوره شش ساله، ‏سرمایه گذار می‌تواند از برق تولیدی خود مطابق مقررات جاری ‏وزارت نیرو منتفع شود‎.‎‏ در واقع مطابق ماده 12 قانون رفع ‏موانع تولید رقابت پذیر، دولت مکلف شد میزان سوخت صرفه ‏جویی شده را تا سقف اصل و سود سرمایه گذاری به سرمایه ‏گذاران پرداخت نماید.‏
‏  اولین نیروگاه خورشیدی ایران در شهر کرمان احداث شد.این ‏نیروگاه خورشیدی در ناحیه مرزی شهداد در کرمان واقع شده ‏است و دارای یک توان نصب شده حدود ۱ مگاوات می‌باشد. از ‏تکنولوژی پنل‌های خورشیدی تک‌پله‌ای استفاده می‌کند و به ‏منظور تولید برق از تابش خورشید استفاده می‌کند. این نیروگاه ‏به عنوان یک پروژه مهم در جهت تولید انرژی پاک و پایدار در ‏ایران مطرح شده است.پیشنهاد اولیه برای ساخت اولین نیروگاه ‏خورشیدی در ایران از سوی انجمن مهندسان برق و الکترونیک ‏ایران در دهه ۱۹۷۰ مطرح شد. این ایده از طریق حسین جمالی ‏به انجمن معرفی شد که در نهایت به تحقق پروژه اولین نیروگاه ‏خورشیدی ایران منجر شد. این نیروگاه خورشیدی همچنان در ‏حال فعالیت می‌باشد و انرژی خورشیدی را به برق تبدیل می‌کند.‏
نیروگاه خورشیدی ‏
نیروگاه خورشیدی یک نوع نیروگاه تولید برق است که از انرژی ‏خورشیدی برای تولید برق استفاده می‌کند. در این نوع نیروگاه، ‏پنل‌های خورشیدی که تعداد زیادی سلول خورشیدی دارند، تابش ‏خورشید را به انرژی برق تبدیل می‌کنند. این نوع نیروگاه‌ها ‏معمولاً بر روی سطح زمین یا ساختمان‌ها نصب می‌شوند و در ‏مناطقی با آفتاب فراوان بسیار موثر هستند. استفاده از ‏نیروگاه‌های خورشیدی به عنوان یک منبع تجدیدپذیر انرژی ‏کمک به کاهش آلودگی محیطی و وابستگی به منابع سوخت‌های ‏فسیلی دارد.‏
ایران منابع قابل توجهی انرژی تجدیدپذیر را به خود اختصاص ‏داده و از شهریور سال ۱۴۰۰ برنامه توسعه ۱۰ هزار مگاوات ‏انرژی تجدیدپذیر در دستور کار قرار گرفته است. بر این مبنا، ‏آخرین گزارش‌ها از نهادهای ذی‌ربط توسعه تجدیدپذیر بیانگر آن ‏است که ۶ هزارو ۹۱۳ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر در سرتاسر ‏ایران در دست احداث است و در آینده نزدیک برق خود را به ‏شبکه سراسری تزریق خواهد کرد. در اسفندماه1402 بر اساس ‏این اطلاعات،   ۳هزارو۲۶ مگاوات نیروگاه خورشیدی در قالب ‏‏۱۱۳ واحد نیروگاهی به مرحله پس از مناقصه رسیده و پروانه ‏احداث برای آن‌ها صادر شده بود.‏
همچنین در راستای برنامه احداث نیروگاه تجدیدپذیر جهت تامین ‏برق صنایع نیز، ۲هزارو ۸۰۰ مگاوات نیروگاه در قالب ۳۱ ‏واحد تولید برق پروانه احداث گرفته اند. در بخش احداث نیروگاه ‏تجدیدپذیر بر مبنای تابلوی برق سبز بورس انرژی و همچنین ‏احداث نیروگاه برای تامین برق مزارع استخراج رمز ارز به ‏ترتیب ۳۰ و ۵۲ مگاوات نیروگاه در قالب ۱۶ واحد تولید برق ‏به مرحله پروانه احداث رسیده است. ونیز احداث نیروگاه در ‏قالب واحدهای تجدیدپذیر از محل خرید تضمینی ماده ۶۱ نیز با ‏ظرفیت ۳۹۴ مگاوات در قالب ۱۳۲ نیروگاه در دست احداث ‏است. علاوه بر نیروگاه‌های بزرگ تجدیدپذیر، توسعه ‏سامانه‌های مقیاس کوچک نیز در دستور کار است و ۶۱۰ ‏مگاوات نیروگاه از این نوع نیز در ۳۱ استان کشور برای ‏واحدهای مسکونی در دو قالب حمایتی و غیرحمایتی در حال ‏نصب است.‏
‏ سرعت توسعه انرژی تجدیدپذیر در ایران

در همین راستا، سیما غفاری، کارشناس حوزه انرژی با اشاره ‏به برنامه توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر گفت: انرژی تجدیدپذیر ‏طی سال‌های اخیر به دلیل حضور مستقیم دولت و قیمت‌گذاری ‏دستوری، در کنار سازوکار مجوزفروشی توسعه متناسب با ‏ظرفیت ایران را تجربه نکرده بود.‏
این کارشناس انرژی گفت: این مسئله سبب شده بود تا ‏نیروگاه‌های بادی و خورشیدی به عنوان نمادی از پیشرفت ‏حضور چشمگیری در ظرفیت نیروگاهی کشور نداشته باشند. با ‏توجه به همین مسئله توسعه زیرساخت تجدیدپذیر از مهمترین ‏برنامه‌های دولت سیزدهم به حساب می‌آید.‏
وی افزود: بر مبنای بازنگری صورت‌ گرفته شاخص‌های ‏اقتصادی سرمایه‌گذاری در تجدیدپذیرها برای بخش خصوصی ‏جذاب شد و بازگشت سرمایه در این بخش به کمتر از چهار سال ‏کاهش یافته است.‏
غفاری تاکید کرد: با توجه به اینکه ایران ۶۹۱۳ مگاوات ‏نیروگاه خورشیدی تا ۲ سال آینده را در دست احداث دارد از این ‏حین در صدر جدول جهانی سرعت توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر ‏قرار خواهد گرفت.‏
بر اساس آمار پژوهشکده سولار پیس، بیشترین نیروگاه ‏تجدیدپذیر در دست احداث دنیا به منطقه خاورمیانه، چین و ‏استرالیا تعلق دارد که به ترتیب، ۷۴۳، ۳۱۰ و ۱۰۰ مگاوات ‏است. بر این اساس ایران با توسعه نزدیک به ۷ هزار مگاوات ‏نیروگاه تجدیدپذیر صدرنشین کشورهای جهان در سرعت توسعه ‏نیروگاه های تجدیدپذیر است.  پای دولت از برق تجدیدپذیر کنار ‏کشیده خواهد شد اقدامات انجام شده در راستای توسعه ‏نیروگاه‌های تجدیدپذیر به ساخت نیروگاه ختم نمی‌شود و تغییر ‏ریل در این حوزه نیز در دستور کار قرار گرفته است.‏
علاوه بر این، توسعه سازوکار فروش برق تجدیدپذیر در بورس ‏و خارج شدن دولت از معادله خرید و فروش این برق نیز از ‏برنامه‌های مهم در بخش تجدیدپذیر کشور به حساب می‌آید، بر ‏این اساس اولین گام به سوی این مسئله تابلوی برق سبز در این ‏حوزه راه‌اندازی شد. بر اساس قانون، سمت عرضه این تابلو را ‏نیروگاه‌های تجدیدپذیر و سمت تقاضا را ادارات و صنایع بر ‏اساس قوانین پوشش می‌دهند. این تابلو با رقابتی کردن نرخ ‏فروش برق و ایجاد جذابیت برای سرمایه‌گذاری می‌تواند به ‏انگیزه‌ای برای توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر بدل شده و مسئله ‏ناترازی برق راحل کند و از طرفی چون بازاری برای با ویژگی ‏پرداخت آنی در این تابلو مهیا است، همچنین ناترازی مالی را ‏نیز برای این نیروگاه‌ها حل کرده‌ایم و از طرفی افزایش ظرفیت ‏نیروگاه‌‏‎های تجدیدپذیر به متنوع سازی سبد سوخت نیروگاه‌ها و ‏کاهش نیاز به گاز طبیعی ختم می‌شود.‏
با توجه به جزئیات یاد شده به نظر می‌رسد، جهش در ظرفیت ‏انرژی‌های پاک ایران دور از انتظار نیست و آینده انرژی ایران ‏با برق پاک رقم خواهد خورد.‏
‏ اجرای طرح احداث ۵۰ هزار نیروگاه خورشیدی ‏
دولت سیزدهم برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر برنامه‌ریزی ‏کرده است تا سالانه ۱۱۰ هزار سامانه از طریق نهادهای ‏حمایتی و احداث کند؛ برنامه مهمی که اجرای آن نیازمند تسریع ‏بانک‌ها در ارائه تسهیلات است.‏
طرح احداث سامانه‌های حمایتی خورشیدی ۵ کیلوواتی مصوب ‏معاون اول رئیس‌جمهور است و بر اساس این مصوبه که در ‏مردادماه سال ۱۴۰۱ و با حضور نهادهای حمایتی (کمیته امداد ‏امام (ره) و سازمان بهزیستی)، بسیج سازندگی، معاونت ‏سازندگی روستائی و ساتبا (نماینده وزارت نیرو) در حضور ‏معاون اول رئیس‌جمهور مبادله شد، قرار است ۵۵۰ هزار ‏سامانه یا نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی حمایتی در طول ۵ سال ‏توسط نهادهای حمایتی طرف تفاهم‌نامه ساخته شود.‏
این یعنی باید هر سال ۱۱۰ هزار نیروگاه خورشیدی با همکاری ‏نهادهای حمایتی به‌ویژه بانک‌های عامل و البته مساعدت ساتبا ‏به نمایندگی وزارت نیرو ساخته شود.‏
بر اساس این برنامه ابتدا خانواده‌ها از سوی نهادهای حمایتی به ‏شرکت‌های توزیع و ساتبا (در بحث نظارت و کنترل) معرفی ‏می‌شوند و همچنین نهادهای حمایتی وظیفه دارند که کل هزینه ‏احداث پروژه را از طریق تخصیص تسهیلات با نرخ سود پایین ‏تأمین کنند.‏
این تسهیلات به نام خانواده و یکی از ۴۲ شرکت مورد تأیید ‏وزارت نیرو اعطا می‌شود و در نتیجه این وام به نام خانواده ‏تحت حمایت و به‌حساب شرکت منتخب واریز خواهد شد تا ‏عملیات احداث نیروگاه خورشیدی آغاز شود، از طرفی ‏شرکت‌های توزیع هم در سراسر کشور مسئولیت نظارت بر روند ‏عملیات احداث این نیروگاه‌ها را برعهده دارند.‏
فرایند اجرای این طرح به این صورت است که در آغاز نهادهای ‏حمایتی همچون کمیته امداد، خانواده‌های تحت پوشش را برای ‏نصب سامانه خورشیدی به شرکت‌های توزیع برق معرفی ‏می‌کنند و سپس شرکت‌های توزیع، قابلیت ساختگاه‌های معرفی ‏شده از سوی خانواده‌های تحت پوشش را بررسی می‌کنند.‏
همچنین قرارداد خرید تضمینی برق سامانه‌های حمایتی ‏خورشیدی میان ساتبا و خانواده تحت حمایت تا ۲۰ سال ادامه ‏خواهد داشت و قراردادها به‌گونه‌ای است که قیمت تعدیل هم به ‏آن اضافه می‌شود و هر سال این نرخ افزایش پیدا می‌کند. مدت ‏تسویه وام نیز ۷ سال است که بعدازاین مدت، قرارداد همچنان با ‏ساتبا ادامه خواهد یافت. بر اساس آخرین بررسی‌ها تاکنون حدود ‏‏۵ هزار سامانه خورشیدی حمایتی احداث شده در کشور وجود ‏دارد و نزدیک به ۴ هزار و ۳۰۰ سامانه دیگر نیز در حال ‏احداث است.‏
جعفر محمد نژاد سیگارودی، مدیرکل دفتر توسعه سامانه‌های ‏مقیاس کوچک ساتبا در ارتباط با آخرین وضعیت برنامه وزارت ‏نیرو برای اجرای طرح‌های حمایتی انرژی خورشیدی و ‏چالش‌های پیش روی این برنامه گفت: وزارت نیرو در حال ‏حاضر از برنامه تعیین شده جلوتر است و در همین لحظه وزارت ‏نیرو آمادگی احداث بیش از ۵۰ هزار نیروگاه خورشیدی حمایتی ‏را دارد.‏
وی افزود: تاکنون فرایند شناسایی و صلاحیت‌سنجی بیش از ۵۰ ‏هزار خانواده که امکان احداث نیروگاه خورشیدی دارند، انجام ‏شده و از سوی وزارت نیرو مشکلی در ارتباط با پیش برد سریع ‏این طرح وجود ندارد.‏
مدیرکل دفتر توسعه سامانه‌های مقیاس کوچک ساتبا با تأکید بر ‏اینکه در حال حاضر ۳۹ شرکت توزیع برق در سراسر کشوری ‏برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی پای‌کار هستند، گفت: پیشبرد ‏سریع طرح و تحقق اهداف آن نیازمند همراهی مضاعف ‏نهادهای همکار یعنی کمیته امداد امام (ره)، سازمان بهزیستی، ‏بسیج سازندگی و معاونت سازندگی روستائی و مهم‌تر از آن ‏تسریع بانک‌های عامل در پرداخت تسهیلات است.‏
وی خاطرنشان کرد: در صورت پرداخت سریع تسهیلات از سوی ‏بانک‌ها و اجرای کامل تعهدات نهادهای همکار در این برنامه، ‏شاهد اجرای به‌موقع و مطابق با جدول زمان‌بندی آن خواهیم ‏بود.‏
رضا امین تبار کارشناس انرژی های نوین گفت: مزایای انرژی ‏خورشیدی، نیروگاه‌های خورشیدی برای تولید انرژی از اشعه ‏خورشیدی نیاز به احتراق سوخت ندارند، بنابراین آلاینده‌های ‏هوا کاهش می‌یابند، نیروگاه‌های خورشیدی عملیاتی کم‌هزینه ‏دارند، زیرا نیاز به سوخت و گرید ندارند، احداث، نصب، و ‏نگهداری نیروگاه‌های خورشیدی اشتغال‌زایی در مناطق مختلف ‏را ایجاد می‌کند، استفاده از انرژی خورشیدی کمک به کاهش ‏وابستگی به منابع سوخت‌های فسیلی می‌کند، احتراق سوخت‌های ‏فسیلی منجر به انتشار اکسیدهای گوناگون می‌شود که باعث ‏مشکلات تنفسی می‌شود؛ انتشار این مواد با نیروگاه‌های ‏خورشیدی کاهش می‌یابد، انرژی خورشیدی بدون نیاز به ‏ذخیره‌سازی سوخت مستقیماً تبدیل به برق می‌شود.‏
‏   ‏

پاسخی بگذارید