روزهای انتظار تا ولادت منجی _ ۳
هدی سادات چاوشی نسل امروز، به نوعی گاهی و به قولی در گرداب اطلاعرسانیِ سریع و شاید ناسالم و انباشته از اخبار نگرانکننده زیست میکند. آینده برای بسیاری از آنان، بهجای آنکه سرزمینی پر از وعده و زندگی باشد، گاه به صحنهای از ابهام و اضطراب بدل میشود. در چنین فضایی، مفهوم عمیق و نیروبخش «انتظار موعود» میتواند به قدرتمندترین موتور محرکهٔ امید تبدیل شود، به شرطی که به زبانی قابل درک و متناسب با دنیای آنان ترجمه شود. اما چگونه میتوان این بذر امید را در ذهن و دل کودکان و نوجوانان کاشت؟
برای کودک میتوان انتظار را به زبان قصه و بازی ترسیم ساخت؛ چرا که ذهن کودک، با استعاره و تصویر رشد میکند.
میتوان قصههای «صلح و دوستی جهانی» برایش گفت که در آن، همه حیوانات در صلح زندگی میکنند، کودکان همه کشورها با هم بازی میکنند و هیچ کودکی گرسنه نمیماند. و هیچ ظلم و ظالمی نیست اگر همگان بهسمت خوبی و نیکی حرکت کنند. سپس به آرامی این مفهوم را وارد کنید که یک «یاریرسان بزرگ» میآید تا چنین دنیایی را برای همیشه بسازد.
با ایفای نقشِ «یاوران خوبی» از او بخواهید نقش شخصی را بازی کند که بدون منت و بنا به اقتضای و برای حب خدا و ولی خدا، به دیگران کمک میکند، حتا بنا به مصلحت و براساس وظایف دعواها را آشتی میدهد یا طبیعت را تمیز نگه میدارد. به او بگویید: «تو در حال تمرین هستی تا، از یاوران آن منجی بزرگ باشی.»
نیز با انتظارِ و برپایی «جشن» خواه در خانه و یا سایر محیطها، ولادت موعود را همچون یک جشن بزرگِ «آمدنی» معرفی کنید. شمارش معکوس برای یک جشن، خود، شیرینترین شکل انتظار برای کودک است.
برای نوجوان اما انتظار به مثابهٔ مأموریت و هویتسازی خوب است که طراحی شود؛ چرا که نوجوان در جستوجوی معنا، رسالت و هویتی مستقل است.
میتوان در نقد تا ساختن با او همراه بود و همراه با او چالشهای جهان نظیر بیعدالتی، آلودگی محیطزیست، جنگ و حتا مفاهیم ادعیه و آیات قرآن را بهصورت متمرکز بررسی کنید. مثلا بررسی کنید این فراز از زیارت جامعه کبیره را که عرض میکنیم: «السّلام علیکم یا اهل بیتالنبوة» تا این جمله «و معدنالرحمة» و بیان این نکته که حضرت مهدی ارواحنافداه معدن رحمت پروردگار است. سپس این پرسشهای کلیدی را مطرح کنید: «اگر تو قرار بود دنیا را نجات بدهی، از کجا شروع میکردی؟»، «اگر تو قرار بود طلا و سنگ و نفت داشته باشی از کجا تهیه میکردی؟» این، ذهن او را از احساس ناامیدی و قربانی بودن، بهسمت امید، توانمندسازی و مسئولیتپذیری سوق میدهد.
نیز معرفی قهرمانان واقعی یکی دیگر از پیشنهادات مفید است لذا برایش از شخصیتهای تاریخی بگویید که در جهت رضای خدا و ولی خدا در جهت فضائل اخلاقی گام برداشتهاند. تأکید کنید که اینها، پیشسازان و زمینهسازان راه آن موعود جهانی هستند. تأکید کنید که همه کارها بهدست «خدا»ست و محبت به اهلبیت سرلوحه زندگی او اگر باشد، او نیز میتواند یکی از آنان باشد.
مسئولیتپذیری در «لحظهٔ حال» را به او بیاموزید و اینکه انتظار، نفی امروز نیست، بلکه قدرتمندسازی امروز برای فرداست. العلمالثلاثه، مهارتآموزی، تحصیل مفید و جدی، تقویت صداقت و کمک به دیگران، همه اینها «سلاحهای» یک منتظر فعال است. او با این کارها، در واقع دارد «خودش» را برای آن آیندهٔ بزرگ آماده میکند.
هرچند سه اصل طلایی برای انتقال مفهوم انتظار را نبایستی از یاد برد که عبارتند از؛ اصل عقلانیبودن، اصل فعال بودن و اصل امیدبخشی.
کاشتن امید به آینده در ذهن نسل جدید، در واقع به معنای قصهپردازی دربارهٔ رویایی دور نیست. بلکه بهمعنای واگذاری نقش به آنان است. اگر به کودک بیاموزیم که باید همواره به یاد خدا باشد، و برای او یاور خوبی باشد و به نوجوان بیاموزیم که بهواسطه عملیاتی ساختن فضائل اخلاقی در خود و سپس آموزش به افراد جامعه، دومینووار اصلاحگر باشد، و در قدمی بالاتر الگویی چون حضرت علیاکبر علیهالسلام را همیشه مدنظر داشته باشد در اخلاق، و حقیقت بندگی را در خود بوجود آورد، آنوقت است که آنان را در عمیقترین لایههای وجودشان، با مفهوم انتظار پیوند دادهایم. آنگاه، انتظار برای آنان، نیرویی میشود که اضطراب را به آرامش، و انفعال را به تلاش بدل میکند. این نسل، نه منتظرانی خمود، بلکه سازندگان آگاه فردایی روشن خواهند بود.
بیان این نکته برایشان که منتظر، تماشاچی نیست. و اینکه باید بدانند که آن آیندهٔ روشن، نیازمند ساختن است. و آنان میتوانند از همین امروز، با رفتارهای خوب، همدلی و تلاش برای بهتر شدن، در ساختن آن دنیا مشارکت کنند. و اینکه هرگز انتظار با ترس یا ایجاد اضطراب پیوند زده نخواهد شد. و اینکه انتظار یک تصویر جادویی نیست و مضامینی دارد عینی و عقلانی و منطقی وعلمی که بر جنبههای انسانی، اخلاقی و اجتماعی تأکید دارد؛ این پیام اصلی را میرساند که «آینده از آنِ خوبان است. و تو میتوانی بخشی از این داستان بزرگ باشی.»
