بهمناسبت روز جهانی دیابت؛
هدی سادات چاوشی
همزمان با فرا رسیدن «روز جهانی دیابت»، نگاهی به این بیماری فراگیر میاندازیم؛ نه تنها بهعنوان یک عارضه جسمانی، بلکه بهعنوان نمادی از یک بیماری روحی عمیقتر. اما چه شباهتهای هشداردهندهای بین «دیابت جسمی» و «دیابتی» که جان را میفرساید، وجود دارد؟
دیابت تن در واقع وقتی ایجاد میشود که سلولها از شیرینی زندگی محروم میمانند.
در دیابت نوع دو، پدیدهای به نام «مقاومت به انسولین» رخ میدهد. انسولین، هورمونی است که کلید ورود «گلوکز» (قند) به سلولها است. در این بیماری، سلولها در برابر پیام انسولین مقاومت میکنند و درِ ورودی خود را میبندند. در نتیجه، قند که منبع اصلی انرژی است، در خون انباشته میشود و سلولها در حالی که در دریایی از قند شناورند، از کمبود انرژی میمیرند. این تصویری است تراژیک از فراوانی و محرومیت همزمان.
دیابت جان نیز زمانی بهوقوع میپیوندد که وقتی قلب و وجود آدمی به رحمت خداوند پشت میکند.
حالا به قلمرو روح وارد شویم؛ اگر دقت کنیم خداوند در قرآن کریم در سوره فاطر، آیه ۱۵ میفرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَی اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ: ای مردم، شما همگی نیازمند به خدایید و تنها خداست که بینیازِ ستوده است.»
انسان، در واقع فقیری محض در پیشگاه خدای غنی است. «رحمت»، «مغفرت» و «توفیق» خداوند، همان «قند» حیاتبخش معنوی ماست که باید وارد سلولهای وجودمان شود تا زنده بمانیم. اما بیماری «دیابت روحی» زمانی آغاز میشود که دلهای ما دچار «مقاومت به انسولین وحی» اخواهد بود.
انسولین روح، «ایمان» است. این ایمان است که کلید ورود رحمت الهی به قلب انسان میشود. اما وقتی انسان با غرقشدن در گناه، غفلت و خودبینی، دلش را سخت میکند، در حقیقت، در برابر پیامهای الهی مقاومت میورزد. قرآن کریم در آیه ۱۴ سوره مطففین به این حالت اشاره میکند و میفرماید: «کَلَّا بَلْ رَانَ عَلَی قُلُوبِهِمْ مَا کَانُوا یَکْسِبُونَ: حق این است که گناهان بر دلهایشان زنگار بسته، بهسبب آنچه مرتکب میشدند.»
در این حالت، انسان در اقیانوسی از رحمت بیکران الهی شناور است، اما قلبش از دریافت آن عاجز است. او از معنویت و آرامش محروم میماند، در حالی که منبع آن بیپایان است.
اما پرسشی که در این میانه با آن مواجهیم چگونگی راه پیشگیریست.
همانطور که پیشگیری از دیابت جسمی، نیازمند «سبک زندگی سالم» است، درمان و پیشگیری از دیابت روحی نیز در گرو «سبک زندگی دینی» است.
یعنی در قدم نخست با رژیم غذایی معنوی، اولین قدم را برداریم، که پرهیز از «قندهای مضر» است. همانطور که قندهای مصنوعی و صنعتی برای بدن مضرند، «لغو» و «باطل» نیز غذای مضر برای روح است. قرآن کریم مؤمنان را در آیه سوم از سوره مؤمنون اینگونه توصیف میکند: «وَ الَّذِینَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ: و آنان که از هر گونه گفتار و کار بیهوده رویگردانند.»
دومین گام ورزش معنوی است؛ به این ترتیب که بدانیم «عبادت»، ورزشی است که حساسیت قلب را به رحمت خداوند افزایش میدهد. نماز، روزه، دعا و ذکر، مانند ورزشی منظم، سلولهای روح را تقویت میکنند تا در برابر انسولین رحمت الهی، پاسخگو و پذیرا باشند. حضرت پیامبراکرم صلیاللهعلیهوآله میفرمایند: «لِکُلِّ شَیْءٍ زَکَاةٌ وَ زَکَاةُ الْبَدَنِ الصِّیَامُ: هر چیزی زکاتی دارد و زکات بدن، روزه است.» روزه، با خودداری از خواستههای طبیعی، متابولیسم روح را تنظیم میکند.
و اما سومین گام معاینات دورهای است؛ «محاسبه نفس» هر شب، معاینهای است که از انسداد شرائین روح جلوگیری میکند. امیرالمؤمنین حضرت پیامبراکرم صلیاللهعلیهوآله میفرمایند: «حَاسِبُوا أَنْفُسَکُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا: پیش از آنکه در قیامت مورد حسابرسی قرار گیرید، خودتان را محاسبه کنید.»
دیابت روحی، بیماری خاموش و خطرناک عصر ماست. همانطور که در دیابت جسمی، قندخون میسوزاند و بدن را نابود میکند، محرومیت از رحمت الهی نیز بهتدریج روح را میسوزاند و از درون تهی میکند. بیاییم در این «روز جهانی دیابت»، با تأملی عمیق، نه تنها به فکر سلامت تن، که به فکر سلامت جان نیز باشیم. سبک زندگی خود را بر اساس «رژیم غذایی معنوی» و «رضای الهی» تنظیم کنیم تا قلبهایمان همواره پذیرای باران رحمت بیمنتهای الهی باشد.
